19 августа 2014 г.
Шкулта вĕреннĕ вăхăтсем кашни ача пурнăçĕнче ĕмĕр манăçми тарăн йĕр хăвараççĕ. Вăрмар районĕнчи Шăхальти вăтам шкулта ирттернĕ тапхăр пире юратнă вĕрентекене Вениамин Петрович Тимакова аса илтерет. Вĕрентекенĕн лăпкă сăнарĕ пире, унăн вĕренекенĕсене, халĕ те ăшăтса, хавхалантарса тăрать. Шăхаль ялне 1964 çулта Шупашкарти И.Я.Яковлев ячĕпе хисепленекен Чăваш педагогика институтне пĕтернĕ хыççăн ĕçлеме килнĕччĕ вăл. Çав çулхине эпир, Тикаш ачисем, 9-мĕш класа унта вĕренме çỹреттĕмĕр. Эпир унăн малтанхи класĕ пулнă. Вăрăм та яштака пỹ-силлĕ çамрăк вĕрентекене шкул ачисем малтанхи кунсенченех хисеплеме пуçларĕç. Вăл хăйне питĕ сăпайлă тытатчĕ, йăваш сассипе такама та тыткăнлама пĕлетчĕ. Вăл поэт пулнине пире малтан Сăхăтпуç ачисем №вĕсем те пĕрле вĕренетчĕç№ каласа кăтартрĕç. Пуçласа чĕрĕ поэта çавăн чухне курнă эпĕ. Мана вăл темле асамлă çын пек туйăнатчĕ.
Вениамин Петрович урок вĕрентме пырсан класс татах та çуталса, ăшăнса кайнăн туйăнатчĕ. Филологи факультетне пĕтернĕскер, чăваш чĕлхипе литературине чунне парса вĕрентетчĕ. Кашни ача чунне ăнланма, шалти туйăмĕсене вăратма пĕлетчĕ. Уроксене тарăннăн, тỹсĕмлĕн ăнлантарнине астăватăп. Хăй çырнă сăвăсене те вуласа кăтартатчĕ, таса чăваш чĕлхипе çыратчĕ, вĕсем пуçра хăвăрт вырнаçса юлатчĕç. "Каçхи тỹпе йыхравĕ", "Куртăм тарăн кỹлĕ", "Вăрманçă хĕрне" тата ытти çамрăкла çырнă сăввисемпе паллаштарнăччĕ. Кайран унăн кĕнекисене питĕ кăсăкланса вуланăччĕ, халĕ те киленетĕп унăн хайлавĕсемпе.
Вăрçă умĕн Сăхăтпуç ялĕнче çуралнă вăл. Пурнăçĕ тумхахсăр пулманни паллă ĕнтĕ хаяр вăрçă çулĕсенче. Ашшĕ, Петр Тимаков, 1943 çулта фашистсене аркатнă чух, Волоколамск хули çывăхĕнче паттăрсен вилĕмĕпе вилнĕ, йышлă ачисене амăшĕ Анна Георгиевна пĕччен пăхса ỹстерсе пурне те вĕрентсе кăларнă. Вениамин та 10 класс хыççăн малалла вĕренме ăнтăлнă. Талантне кура И.Я.Яковлев ячĕллĕ пединститута вĕренме кĕрет, йывăрлăхсене пăхмасăр алла диплом илет. Шăхальте 3 çул ĕçленĕ хыççăн пĕлĕвне малалла тăсать, 1972 çулта Чăваш патшалăх университечĕн чăваш литературин аспирантурине ăнăçлă вĕренсе пĕтерет. Тĕрлĕ хаçат-журналта, Писательсен союзĕнче литконсультантра, Чăваш кĕнеке издательствинче тĕп редактор пулса нумай çул хушши тăрăшнă. Кашни çулах малтан-мала, çỹлерех хăпарса пынă.
Акă мĕнле сăнарланă ăна ĕçтешĕ В.Эктел çыравçă: "Пăхма лăпкă, ăшă кăмăллă, çынна хавас, нихăçан та сассине хăпартман поэтăн чĕринче мĕнле ăслă шухăш-ĕмĕтсем çуралман-тăр. Чапшăн çунмастчĕ вăл. Унăн литература тĕнчине çĕнĕрен те çĕнĕрен уçас, тĕпчес, унран вĕренес текенсем нихăçан та пĕтмĕç. Вăл - пирĕн Аслă вĕрентекен". Вениамин Тимаковăн чи юратнă поэчĕ Çеçпĕл Мишши пулнă иккен. Унăн çунатлă сăввисем хавхалантарнă ăна.
Вениамин Петрович çуралса ỹснĕ Сăхăтпуç ялне, тăван килне çитсе килтĕм. Унта пиччĕшĕ Виталий Петрович мăшăрĕпе Елизавета Леонидовнапа пурăнать. Вĕсем мана çак пултаруллă вĕрентекен, сăвăç, çыравçă çинчен нумай каласа кăтартрĕç. Тăван ялне вăл час-часах пырса çỹренĕ, ялти ĕçсене тума пулăшнă.
Кайма тухсан ял хĕрринче Тушкил, Шăхаль еннелле тăсăлса выртакан çул çине нумайччен хурланса пăхса тăтăм. Çак çулсемпе çỹренĕ-çке пирĕн вĕрентекенĕмĕр. Шел, çамрăклах уйрăлса кайнă вăл пирĕнтен. Унăн вăхăтсăр вĕçленнĕ кун-çулне мăнукĕсем Константинпа Александр малалла тăсаççĕ.
Шкулта вĕреннĕ вăхăтра пирте чĕртнĕ çунатлă ĕмĕтсем Вениамин Петрович вĕрентекен пилĕпе пурнăçа кĕрсе пычĕç. Унтанпа кĕçех 50 çул çитет пулин те, унăн ăшă сăнарĕ паянхи пекех куç умĕнче çуталса тăрать.
Çакăн пек талантлă, анлă тавракурăмлă педагог пире пурăнма кирлĕ чухлĕ ăс-тăн, пĕлỹ панăшăн эпĕ тивĕçлипех мăнаçланатăп.
М.ПРОКОПЬЕВА, А.Талвир ячĕллĕ литература премийĕн лауреачĕ. Вăрмар поселокĕ.